Παχυσαρκία
Η παχυσαρκία είναι η αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα όπου ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) είναι 30 ή μεγαλύτερος. Αν και αποτελεί τον πιο ενδεδειγμένο τρόπο μέτρησης, ο ΔΜΣ εμφανίζει κάποιους περιορισμούς, καθώς δε λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως είναι τα εξής:
- Φύλο
- Ηλικία
- Εθνικότητα
- Μυϊκή μάζα
Ο ΔΜΣ υπολογίζει τη σχέση του βάρους με το ύψος ενός ατόμου. Ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται ο διαχωρισμός ανάμεσα στο πλεονάζον λίπος και τη μυϊκή ή οστική μάζα, ενώ δεν παρέχει καμία ένδειξη της κατανομής του λίπους.
Παρά τους περιορισμούς του, ο ΔΜΣ αποτελεί τον πιο διαδεδομένο τρόπο μέτρησης της παχυσαρκίας παγκοσμίως.
Η παχυσαρκία σχετίζεται με την ύπαρξη ποικίλων προβλημάτων στην υγεία του ανθρώπου. Τα διαρκώς αυξανόμενα ποσοστά εμφάνισής της την καθιστούν μία επικίνδυνη και επιδημική πάθηση.
Σύμφωνα με μελέτες, πάνω από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι παχύσαρκοι ή υπέρβαροι με μεγάλο ποσοστό να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας εξαιτίας του αυξημένου βάρους.
Πώς προκαλείται η παχυσαρκία;
Η παχυσαρκία προκαλείται λόγω της υπερβολικής πρόσληψης θερμίδων σε σχέση με το ρυθμό και τη δυνατότητα καύσης τους. Οι πιο κοινές αιτίες που οδηγούν στην παχυσαρκία είναι:
- Κακή διατροφή που περιλαμβάνει τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπη και θερμίδες
- Καθιστικός τρόπος ζωής, χωρίς κάποια σωματική δραστηριότητα
- Έλλειψη ύπνου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε ορμονικές διαταραχές με αποτέλεσμα την αύξηση της πείνας και την αναζήτηση τροφών υψηλής θερμιδικής αξίας
- Γενετική προδιάθεση που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τις τροφές και τις μετατρέπει σε ενέργεια ή λίπος
- Αυξημένη ηλικία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερη μυϊκή μάζα και πιο αργό μεταβολικό ρυθμό, καθιστώντας ευκολότερη την αύξηση του σωματικού βάρους
- Εγκυμοσύνη (το βάρος που λαμβάνεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι δύσκολο να μειωθεί και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε παχυσαρκία)
Διάφορες παθολογικές καταστάσεις μπορεί επίσης να οδηγήσουν στην αύξηση του βάρους. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ) – Γυναικεία πάθηση που προκαλεί ορμονική διαταραχή
- Σύνδρομο Cushing – Πάθηση κατά την οποία αυξάνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης
- Υποθυρεοειδισμός – Ο θυρεοειδής αδένας υπολειτουργεί και δεν παράγει επαρκείς ποσότητες σημαντικών ορμονών
- Οστεοαρθρίτιδα & Λοιπές Μυοσκελετικές Παθήσεις – Ο ασθενής δεν έχει τη δυνατότητα να είναι δραστήριος με αποτέλεσμα να περιορίζεται η καύση των θερμίδων
Παχυσαρκία & Αντιμετώπιση
Σε κλινικές περιπτώσεις όπου η παχυσαρκία αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την υγεία του ασθενούς, επιλέγεται χειρουργική αντιμετώπιση.
Πρόκειται για μία πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί εξειδίκευση και εμπειρία από το χειρουργό που τη διενεργεί.
Οι δύο πιο εξελιγμένες τεχνικές στη βαριατρική χειρουργική που επιλέγονται ως μόνιμη λύση στο πρόβλημα της παχυσαρκίας είναι:
- Η επιμήκης (sleeve) γαστρεκτομή (μανίκι)
- Η γαστρική παράκαμψη (gastric bypass)
Σε ποιους ασθενείς υπάρχει ένδειξη για τη χειρουργική επέμβαση κατά της παχυσαρκίας;
Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες της ιατρικής κοινότητας, η ένδειξη για τη χειρουργική επέμβαση κατά της παχυσαρκίας αφορά σε ασθενείς:
- Με Δείκτη Μάζας Σώματος 40 ή μεγαλύτερο
- Με Δείκτη Μάζας Σώματος 35 έως 40 όπου συνυπάρχει κάποια πάθηση που σχετίζεται με την παχυσαρκία. Αυτή μπορεί να είναι ο σαχκαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ, καρδιοαγγειακά προβλήματα, οστεοαρθρίτιδα, υπνική άπνοια, υπερλιπιδαιμία, κ.α.
Ποιες είναι οι συνηθέστερες αιτίες που οδηγούν στην παχυσαρκία;
Η παχυσαρκία προκαλείται όταν η πρόσληψη θερμίδων υπερβαίνει τις ανάγκες του οργανισμού. Παράγοντες όπως κακή διατροφή, καθιστικός τρόπος ζωής, έλλειψη ύπνου, γενετική προδιάθεση και αυξημένη ηλικία συμβάλλουν στην ανάπτυξή της. Επιπλέον, παθήσεις όπως το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, το Σύνδρομο Cushing, ο υποθυρεοειδισμός και μυοσκελετικά προβλήματα μειώνουν τη δυνατότητα άσκησης, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο αύξησης βάρους.
Ποιοι κίνδυνοι για την υγεία σχετίζονται με την παχυσαρκία;
Η παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου ΙΙ, υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, υπνική άπνοια, οστεοαρθρίτιδα και δυσλιπιδαιμία. Παγκοσμίως, πάνω από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, γεγονός που την καθιστά μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τα συστήματα δημόσιας υγείας.
Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;
Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται, όταν η παχυσαρκία αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την υγεία και δεν υπάρχει ουσιαστική ανταπόκριση σε συντηρητικές μεθόδους απώλειας βάρους. Πρόκειται για μια πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί εξειδίκευση, καθώς οι επεμβάσεις αυτές έχουν στόχο τη μόνιμη και σταθερή απώλεια βάρους.
Ποιοι ασθενείς έχουν ένδειξη για βαριατρική χειρουργική;
Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες, η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται για ασθενείς με ΔΜΣ ≥40 ή για όσους έχουν ΔΜΣ 35–40 και πάσχουν από παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία (π.χ. διαβήτης τύπου ΙΙ, υπνική άπνοια, καρδιαγγειακά νοσήματα κ.ά.). Οι πιο σύγχρονες και αποτελεσματικές τεχνικές είναι η επιμήκης γαστρεκτομή και η γαστρική παράκαμψη.
Γιατί η παχυσαρκία θεωρείται μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας στις περισσότερες χώρες;
Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό ζήτημα της δημόσιας υγείας, καθώς τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων αυξάνονται διαρκώς σε πολλές χώρες. Η σταδιακή αύξηση του σωματικού βάρους με την πάροδο του χρόνου οδηγεί σε υπερβολικό βάρος, το οποίο συνδέεται με σημαντικούς κινδύνους για την υγεία.
Η οργανωμένη και σταδιακή απώλεια βάρους, μέσω διατροφής ή χειρουργικής αντιμετώπισης, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών. Παράλληλα, η ενίσχυση των δράσεων δημόσιας υγείας και της ενημέρωσης του πληθυσμού είναι κρίσιμη, καθώς η παχυσαρκία επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών και επιβαρύνει ουσιαστικά τη λειτουργία των συστημάτων υγείας.